Nguyên nhân quạt trần quay chậm và cách khắc phục nhanh nhất

Quạt trần quay chậm là sự cố thường gặp, khiến hiệu quả làm mát bị suy giảm và gây cảm giác khó chịu. Quạt trần chạy yếu xảy ra khi động cơ quạt không nhận được điện áp ổn định hoặc không có đủ lực quay (mô-men xoắn) cần thiết. Bài viết này là cẩm nang chi tiết, giúp bạn giải mã vì sao quạt trần quay chậm, xác định nguyên nhân quạt trần chạy chậm và tìm cách làm quạt trần quay nhanh hơn một cách an toàn và đúng kỹ thuật.

Bảng tổng quan nguyên nhân và cách xử lý quạt trần quay chậm:

1. Nguyên nhân 1: Quạt trần quay chậm do nguồn điện yếu hoặc chập chờn

Khi điện áp lưới cung cấp cho quạt thấp hơn mức định mức (thường dưới 200V), đặc biệt vào giờ cao điểm, mô-men xoắn của động cơ bị giảm đáng kể, khiến quạt quay yếu hoặc không đạt được tốc độ như thiết kế.

• Cách kiểm tra: Sử dụng đồng hồ vạn năng đo điện áp tại công tắc hoặc dây nguồn của quạt để xác định mức điện áp thực tế.
• Gợi ý cách xử lý nhanh: Lắp thêm ổn áp (Lioa) cho toàn bộ hệ thống điện gia đình nếu điện áp thường xuyên thấp, đảm bảo quạt nhận điện áp ổn định, vận hành êm ái và hiệu quả.

Trong trường hợp này, quạt trần chạy yếu do đâu không phải do bản thân quạt, mà do nguồn điện không đủ khỏe, nên việc thay quạt mới cũng không giải quyết triệt để nếu không cải thiện điện áp.

Quạt trần quay chậm có thể do nguồn điện yếu.

2. Nguyên nhân 2: Quạt bị bám bẩn quá dày

Đây là lý do rất thường gặp nhưng hay bị bỏ qua khi người dùng tìm hiểu vì sao quạt trần quay chậm. Khi bụi bẩn tích tụ quá dày, trọng lượng cánh tăng và lực cản khí động học lớn hơn, khiến động cơ phải chịu tải cao, dẫn đến quạt quay chậm và giảm hiệu quả làm mát.

• Cách kiểm tra: Quan sát bằng mắt thường, nếu quạt quay chậm và bụi bám thành mảng trên cánh, đây là dấu hiệu rất rõ ràng.
• Gợi ý cách xử lý: Ngắt nguồn điện hoàn toàn, dùng khăn mềm lau sạch bụi bẩn trên từng cánh quạt và bầu quạt. Bạn nên lưu ý không dùng hóa chất mạnh có thể làm hư hỏng lớp sơn, ảnh hưởng đến độ bền của cánh.

Bụi bẩn bám quá dày làm tăng ma sát không khí, khiến quạt trần quay chậm.

3. Nguyên nhân 3: Quạt bị khô dầu trục quay, bạc đạn

Nếu bạn đang thắc mắc tại sao quạt trần quay yếu dù điện áp vẫn bình thường và cánh đã được vệ sinh, rất có thể trục quay/bạc đạn đã bị khô dầu, việc này tạo lực cản ma sát lớn, khiến trục quay nặng, quạt hoạt động chậm hoặc kêu tiếng rè.

• Cách kiểm tra: Ngắt nguồn điện hoàn toàn, dùng tay quay thử cánh quạt. Nếu quay nặng hoặc không trơn tru kèm tiếng “rè rè”, đó là dấu hiệu của ma sát lớn.
• Gợi ý cách xử lý nhanh: Tháo quạt, vệ sinh khu vực trục và bạc đạn, loại bỏ bụi, rỉ và tra dầu bôi trơn chuyên dụng vào đúng vị trí. Trường hợp bạc đạn đã mòn nhiều, phát tiếng kêu to hoặc rơ lắc, nên thay bạc đạn mới.

Với các dòng quạt AC truyền thống, bảo trì bạc đạn thường xuyên là một trong những cách làm quạt trần quay nhanh hơn và êm hơn, giảm nguy cơ quạt nóng, cháy motor.

Trục quay hoặc bạc đạn khô dầu cũng có thể làm quạt trần quay chậm.

4. Nguyên nhân 4: Quạt trần quay yếu vì bị hỏng tụ điện

Ở các dòng quạt trần sử dụng động cơ AC, tụ điện đóng vai trò tạo mô-men khởi động và duy trì tốc độ. Tụ điện hỏng là một nguyên nhân quạt trần chạy chậm phổ biến, có thể xảy ra sau một thời gian dài sử dụng.

• Cách kiểm tra: Tháo tụ ra, sử dụng đồng hồ LCR đo trị số μF thực tế. Nếu trị số đo thấp hơn đáng kể so với thông số ghi trên tụ, tụ đã suy giảm.
• Gợi ý cách xử lý: Thay tụ mới có trị số μF và điện áp (V) giống hệt tụ cũ. Lưu ý không sử dụng tụ có trị số cao hơn quy định, tránh làm động cơ quá nóng và giảm tuổi thọ thiết bị.

Tụ điện bị hỏng làm động cơ yếu và quạt quay chậm.

5. Nguyên nhân 5: Cánh quạt lắp sai hoặc cong vênh

Cánh quạt không cân bằng cũng góp phần làm quạt trần chạy yếu và rung, thậm chí gây tiếng ồn.

• Cách kiểm tra: Ngắt nguồn điện, quan sát bằng mắt thường hoặc dùng thước đo khoảng cách từ mép cánh tới một điểm chuẩn cố định trên trần. Nếu khoảng cách giữa các cánh chênh lệch đáng kể thì cánh bị cong, giá đỡ lệch.
• Gợi ý cách xử lý: Tháo cánh quạt, kiểm tra và cân chỉnh lại điểm lắp ráp. Với cánh cong nhẹ, có thể nắn lại, nếu cong vênh nghiêm trọng, cần thay cánh mới cùng loại. Trong trường hợp quạt rung lắc do lắp sai, sử dụng bộ cân bằng động để cân chỉnh lại cánh, giúp quạt quay nhẹ nhàng hơn, cải thiện quạt trần bị quay chậm.

Đo và cân chỉnh lại cánh quạt là giải pháp khắc phục quạt quay chậm do cánh cong vênh.

6. Nguyên nhân 6: Quạt bị hỏng cuộn dây đề

Khi đã thay tụ mới, vệ sinh, tra dầu mà quạt trần quay yếu hoặc chỉ gắng gượng khởi động, rất có thể cuộn dây đề bên trong motor đã gặp vấn đề. Cuộn đề có thể bị đứt, cháy, chập một phần do quá nhiệt, do vận hành lâu ngày ở điện áp thấp, motor quá tải.

• Cách kiểm tra: Dùng đồng hồ vạn năng đo thông mạch cuộn đề. Nếu tụ còn tốt, điện áp ổn nhưng quạt vẫn quay chậm hoặc không quay, khả năng cao cuộn dây đã hỏng.
• Gợi ý cách xử lý: Đem motor đến cơ sở chuyên quấn motor để quấn lại cuộn dây. Trong trường hợp motor đã quá cũ, hoặc chi phí quấn lại gần bằng mua quạt mới, bạn hãy cân nhắc thay thế thiết bị. Lúc này, việc tìm hiểu nên mua quạt trần hãng nào có độ bền động cơ cao sẽ là bước quan trọng để tránh gặp lại các hư hỏng tương tự.

Cuộn dây đề hỏng làm cho quạt quay chậm. (Nguồn: Internet)

7. Nguyên nhân 7: Quạt bị hỏng mạch điều khiển

Với các dòng quạt trần hiện đại sử dụng động cơ BLDC/DC, động cơ được điều khiển bởi bo mạch điện tử. Ở nhóm lỗi này, câu hỏi vì sao quạt trần quay chậm thường liên quan đến điều khiển điện tử, không còn ở các phần cơ khí đơn thuần.

• Cách kiểm tra: Quạt BLDC không đạt tốc độ tối đa, hoặc một số cấp độ gió yếu bất thường. Remote vẫn hoạt động nhưng quạt phản hồi không đúng. Thậm chí có trường hợp lỗi bo mạch khiến quạt trần quay ngược chiều làm mát (chiều kim đồng hồ) dù người dùng không kích hoạt chế độ đảo chiều.
• Gợi ý cách xử lý: Không nên tự tháo bo nếu không có chuyên môn. Liên hệ trung tâm bảo hành chính hãng hoặc thợ điện tử để kiểm tra, sửa chữa hoặc thay thế bo điều khiển.

Quạt bị giảm hiệu quả vận hành do hỏng mạch điều khiển.

Lưu ý quan trọng khi sử dụng và bảo trì quạt trần

Để quạt trần hoạt động ổn định và bền lâu trong suốt quá trình sử dụng, người dùng cần thực hiện các thao tác kiểm tra và bảo dưỡng định kỳ theo đúng tiêu chuẩn kỹ thuật:

• Tuân thủ an toàn điện: Ngắt cầu dao điện trước khi thực hiện kiểm tra, vệ sinh hoặc sửa chữa quạt.
• Vệ sinh định kỳ: Lau chùi cánh quạt thường xuyên để loại bỏ bụi bẩn, giảm trọng lượng và lực cản khí động học, giúp quạt quay nhanh và ổn định hơn.
• Bảo trì bạc đạn: Với các dòng quạt AC cũ, tra dầu bôi trơn ổ bi 1 - 2 lần/năm để tránh khô dầu, kẹt trục và giảm ma sát.
• Kiểm tra lắp đặt: Nếu quạt rung lắc hoặc quay chậm sau khi lắp, kiểm tra lại độ cân bằng và độ chặt các ốc vít, đặc biệt ở cánh quạt.
• Nâng cấp công nghệ: Nếu quạt thường xuyên hỏng hóc, bạn nên cân nhắc thay mới. Lúc này, hãy dành thời gian so sánh quạt trần 4 cánh và 5 cánh sử dụng động cơ BLDC thế hệ mới để chọn được mẫu có lưu lượng gió và độ êm ái vượt trội hơn hẳn so với chiếc quạt cũ.

Nếu quạt đã sử dụng lâu và việc sửa chữa mất nhiều chi phí thì bạn nên cân nhắc thay mới.

Quạt trần SUNHOUSE APEX động cơ êm ái, tiết kiệm điện

Nếu quạt trần đã sử dụng nhiều năm, thường xuyên rơi vào tình trạng quạt trần chạy yếu, tụ điện hỏng, bạc đạn kêu ồn, việc tiếp tục sửa chữa đôi khi không còn hiệu quả. Lúc này, nâng cấp sang dòng quạt trần công nghệ mới là giải pháp an toàn và kinh tế hơn.

Bạn có thể tham khảo dòng quạt trần SUNHOUSE APEX, được thiết kế để khắc phục nhiều vấn đề thường gặp ở quạt truyền thống:

• Loại bỏ lỗi tụ và bạc đạn: Quạt sử dụng động cơ BLDC hiện đại, không cần tụ khởi động, vận hành siêu êm, giảm tối đa tiếng ồn và rung, từ đó hạn chế các lỗi cơ khí phát sinh theo thời gian.
• Tiết kiệm điện năng: Động cơ BLDC của quạt SUNHOUSE APEX giúp tiết kiệm tới 40% điện năng so với quạt trần động cơ AC thông thường, từ đó góp phần làm giảm chi phí điện và nâng cao hiệu quả sử dụng.
• Bảo hành vượt trội: SUNHOUSE áp dụng chính sách bảo hành quạt 2 năm toàn quốc tại nhà, đặc biệt lỗi 1 đổi 1 động cơ BLDC trong 5 năm, giúp người dùng yên tâm hơn trong suốt vòng đời sản phẩm.
• Công nghệ thông minh: Tích hợp công nghệ gió đảo chiều 4 mùa và nhiều chế độ gió linh hoạt, điều khiển dễ dàng bằng remote giúp tăng trải nghiệm người dùng.

Trải nghiệm sử dụng quạt trần SUNHOUSE APEX động cơ êm ái và tiết kiệm điện.

Quạt trần quay chậm, quay yếu thường xuất phát từ nguyên nhân nguồn điện không ổn định, bụi bẩn, khô dầu trục, hỏng tụ điện hoặc cuộn dây và các lỗi mạch điều khiển. Người dùng nên bảo dưỡng định kỳ, vệ sinh cánh quạt, tra dầu bạc đạn và kiểm tra các linh kiện quan trọng để giúp thiết bị hoạt động trơn tru, bền bỉ và tiết kiệm năng lượng.